Kısa cevap: yavru bir köpek ya da kedi eve geldiğinde ilk iki ay içinde birkaç kez veterinere gitmeniz, sonra da hayat boyu yılda en az bir kez genel muayene yaptırmanız gerekiyor. Veteriner muayeneleri ve aşılar, hastalık çıktıktan sonra koşturmak yerine hastalığı hiç başlatmamak için var. Ben bunu ilk kedimde zor yolla öğrendim; şimdi takvimi buzdolabının kapağına yazıyorum.
Sokaktan aldığım yavru kediyi eve getirdiğim gün, "bir hafta alışsın, sonra götürürüm" diye düşünmüştüm. Yanılmıştım. Yeni gelen bir hayvanın en kısa sürede, hatta mümkünse eve girmeden önce bir kez muayene edilmesi gerekiyor; çünkü evde başka hayvan varsa bulaşıcı bir şey taşıyabilir. İlk ziyarette veteriner tartıyı, ateşi, ağız içini, kulakları, karın bölgesini ve kalp-akciğer seslerini kontrol etti. Dışkı örneği istedi, iç parazit için. Bu ilk kontrol yaklaşık yirmi dakika sürdü ve bana yazılı bir aşı takvimi verdi. O kağıt hâlâ dosyamda duruyor.
Öğrendiğim ilk şey şu oldu: aşı takvimi her hayvana göre değişir. Yaşı, geldiği yer, evde başka hayvan olup olmaması, sokağa çıkıp çıkmayacağı hepsi hesaba katılıyor. İnternette gördüğünüz genel tabloyu değil, kendi veterinerinizin verdiği tarihleri esas alın.
Yavrular anne sütüyle bir süre korunuyor, ama bu koruma haftalar içinde zayıflıyor. Bu yüzden aşılar tek seferde değil, birkaç tekrar halinde yapılıyor. Genel mantık şöyle:
Aşı sonrası ilk gün hayvanın uykulu, iştahsız ve biraz durgun olması normal. Benim köpeğim her seferinde akşamı yatağında geçiriyor. Ama şişme, kusma, yüzde ödem, nefes darlığı olursa bekleme — o gün veterinere dönmek gerekiyor. Bu yüzden aşıyı sabah saatlerinde, kliniğin açık olduğu bir günde yaptırıyorum.
Aşı tek başına yeterli değil. İç parazit ilaçları yavrularda daha sık, yetişkinlerde veterinerin belirlediği aralıkla veriliyor. Dış parazit — pire, kene, kum sineği — özellikle ilkbahardan sonbahara kadar ciddi bir konu. Kene kaynaklı hastalıklar sanıldığından yaygın, o yüzden koruyucu damla veya tabletleri aksatmıyorum. Tüy bakımı yaparken elimle tüm vücudu tarıyorum; kene, yumru ya da yara varsa en erken orada fark ediliyor. Tüy taramanın bu yüzden hem estetik hem sağlık işi olduğunu düşünüyorum.
Diş sağlığı da rutinin parçası. Yıllık muayenede veterinerin diş taşına, kırmızı diş etine baktığını görünce evde diş bakımına başladım. Ağız kokusu "köpek kokusu" değil, çoğu zaman bir sorunun işareti.
| Dönem | Yapılanlar |
|---|---|
| Eve geliş (ilk hafta) | Genel muayene, dışkı analizi, tartı, aşı planının çıkarılması |
| 6-16 hafta | Karma aşı serisi, kuduz aşısı, iç parazit tekrarları |
| 4-6 ay | Kısırlaştırma değerlendirmesi, kalıcı dişlerin kontrolü, kimliklendirme |
| Yetişkin dönem | Yılda bir genel muayene + rapel aşılar, mevsimsel dış parazit koruması |
| 7 yaş üzeri | Yılda bir veya iki kez muayene, kan ve idrar tahlili, eklem-diş kontrolü |
Yaşlanan hayvanlarda kontrol sıklığını artırmak gerçekten fark yaratıyor. Böbrek, tiroid ve kalp sorunları sessiz başlıyor; hayvan hâlâ yiyip içerken tahlilde görülebiliyor. Yaşlı dostların bakımı ayrı bir başlık, ama temeli düzenli tahlil.
Son yazılar